สมุนไพรที่เรียกกันว่าโสมนั้นมีด้วยกันมากมายหลายชนิด แต่ที่เรารู้จักกันดีก็เห็นจะเป็นโสมเกาหลี หรือ โสมหยิ่งเซียม ซึ่งมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Panax ginseng
โสมเกาหลีเป็นพืชยืนต้น ลำต้นสูงประมาณ 60 ซม. ดอกเล็ก มีสีเหลืองอ่อนอมเขียว โสมชอบขึ้นในที่ที่มีอากาศหนาวชื้น มีแสงแดดพอเหมาะดินร่วนที่ระบายน้ำได้ดี จึงมักขึ้นอยู่ตามป่าทึบ กระจายยู่ตามมณฑลเฮ็กหลั่งกัง กิกลิ้ม เลี่ยวตัง ห่อปัก ในจีน และในคาบสมุทรเกาหลี แต่ในปัจจุบันมีการเพาะเลี้ยงโสมกันทั้งในจีน เกาหลี ญี่ปุ่น รัสเซีย สหรัฐอเมริกา และแคนาดา โดยเฉพาะโสมจากเกาหลีเป็นโสมที่ขึ้นชื่อที่สุด
ส่วนที่ใช้ รากหัว รากกิ่ง รากแขนง รากฝอย ใบ ดอก และผล แต่ที่ใช้กันส่วนมากจะใช้ส่วนรากหัว
ฤทธิ์และรส มีฤทธิ์อุ่น รสหวานอมขมเล็กน้อย มีพิษน้อยมาก แม้จะรับประทานมากก็ไม่เป็นอันตราย
สารที่พบ กรดโสม ( เป็นสารผสมของกรดต่างๆ เช่น Palmitic acid , Stearic acid, Oleic acid , Linoleic acid น้ำตาล วิตามินบี 1 วิตามินบี 2 วิตามินบีรวม Choline ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญที่ช่วยลดความดันโลหิต
สรรพคุณ โสมมีตัวเร่งโปรตีน ซึ่งจะช่วยการเผาผลาญอาหารในร่างกาย และเสริมภูมิคุ้มกันโรค และยังมีสารสกัดชนิดหนึ่งที่สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง ลดน้ำตาลในเลือด โสมจึงให้สรรพคุณบำรุงร่างกาย บำรุงกระเพาะอาหาร กระตุ้นประสาท และเสริมสมรรถภาพทางเพศ เหมาะสำหรับผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอ มีอาการร้อนใน แขนขาไม่มีเรี่ยวแรง หายใจขัด บำบัดโรคโลหิตจาง และเลือดลมผิดปกติได้ดี
วิตามินบี 1 และวิตามินบี 2 ในโสมให้ผลดีบางอย่างสำหรับโรคที่เกิดจากการขาดวิตามินเหล่านี้ และอาการช็อกเพราะภูมิแพ้
โสมจะออกฤทธิ์ต่อประสาทส่วนกลาง ทำให้สมองส่วน Cerebal Cortex ตื่นตัวมากขึ้น ซึ่งให้ฤทธิ์กระตุ้นประสาทน้อยกว่าคาเฟอีน จึงช่วยแก้อาการอ่อนเพลีย ทำให้รู้สึกกระปรี่กระเปร่า แก้อาการปวดศรีษะ นอนไม่หลับ
โสมยังให้ผลทางบำบัดในโรคความดันโลหิตสูง กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด โดยช่วยบรรเทาอาการดังกล่าวได้ โสมจะช่วยปรับความดันโลหิต
โสมช่วยลดน้ำตาลในปัสสาวะ สำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ยังเป็นไม่มาก ส่วนผู้เป็นมากแล้วจะไม่ใคร่ได้ผล
ข้อห้าม
- โสมแก้ฤทธิ์กับยาจีนหลี่โล้ ผักกาดหัว เม็ดโคกกระสุน รากอ้อ โงเล่งจี ถั่วดำ จึงห้ามใช้ร่วมกัน เพราะจะทำให้โสมเสื่อมสรรพคุณ
- ห้ามใช้ในคนที่มีอาการร้อน ปวดแน่นทรวงอก ท้องผูก มีพยาธิ และท้องมาน
- ห้ามปรุงในภาชนะโลหะ ( เหล็ก)
ข้อสังเกต โสมที่ดีที่สุดคือ โสมที่ขึ้นเองตามป่า รองลงมาคือโสมจากเกาหลี โสมจากเขาเฉี่ยงแปะซัว และโสมจากที่อื่น ๆ การเก็บโสมควรเก็บโสมไว้ในภาชนะที่แห้งและมีฝาปิดสนิท เพื่อป้องกันมิให้โสมชื้นและขึ้นรา |