อึ้งคี้ หรือปักคี้ มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Astragalus membranaceus Bge. Var. monglolicus และมีชื่อสามัญในภาษาอังกฤษว่า Milkvetch Root เป็นพืชล้มลุกตระกูลถั่ว มีขึ้นตามเนินเขาหรือตามชายป่า นอกจากนี้ยังพบเห็นได้ตามพื้นทรายบริเวณชายฝั่งแม่น้ำ หรือทุ่งหญ้า อึ้งคี้เป็นพืชพื้นเมืองของจีนที่ปลูกกันมากทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของจีน เช่น มองโกเลียใน ซานซี และเฮยหลงเจียง ดังนั้น จึงเรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า ตังปักอึ้งคี้ หรือเรียกกันย่อๆ จนติดปากว่า ปักคี้
อึ้งคี้จะมีกลิ่นหอม และมีรสหวานเล็กน้อย โดยต้องตัดเอาส่วนที่กลวงและรากฝอยออก แล้วตากแดดให้แห้ง จึงจะใช้ได้
ส่วนที่ใช้ ราก
ฤทธิ์และรส รสหวาน ฤทธิ์อุ่น ไม่มีพิษ
สารที่พบ น้ำตาลซูโครส กลูโคส กรดอะมิโนหลายชนิด มิวซิน โคลีน บีเทน กรดฟอลิค เป็นต้น
สรรพคุณ บำรุงหัวใจ บำรุงเลือดลม เสริมภูมิต้านทานโรค เสริมสร้างกล้ามเนื้อ แก้อาการหน้าซีด หอบ อ่อนล้าไม่มีเรี่ยวแรง ระงับเหงื่อ ขับปัสสาวะ ดากหลุด มดลูกหลุด ท้องร่วง บวมน้ำ ไตอักเสบเรื้อรัง เบาหวานและแผลได้ผลดี เพราะช่วยขับหนอง โดยเฉพาะแผลเรื้อรังในช่องปาก และเหมาะอย่างยิ่งสำหรับใช้บำรุงร่างกายในคนชราและผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอ เพราะช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของน้ำในร่างกาย และลดความดันโลหิตได้ โดยใช้อึ้งคี้เล็กน้อยชงน้ำดื่ม
อึ้งคี้จึงเป็นยาจีนบำรุงตัวหนึ่งที่นิยมกันมาก เพราะตำราเภสัชศาสตร์ของจีนได้จัดอึ้งคี้ไว้ในทำเนียบยาดีไม่แพ้โสม โดยระบุไว้ว่า อึ้งคี้เป็นยาบำรุงภายนอก ส่วนโสมเป็นยาบำรุงภายใน ดังนั้นหากใช้ร่วมกับโสมจะช่วยบำรุงร่างกายได้อย่างสมบูรณ์ และได้สรรพคุณดีมากด้วย
และเนื่องจากว่าวิธีปรุงที่ไม่เหมือนกัน เช่น อบ ตากแห้ง รมควัน จึงทำให้อึ้งคี้ ออกฤทธิ์ต่างกัน เช่น อึ้งคี้สดจะสร้างเนื้อเยื่อบำบัดอาการที่เห็นภายนอก ส่วนอึ้งคี้รมควันจะ ใช้บำรุงอวัยวะภายใน เป็นต้น
ข้อห้าม ผู้ที่เป็นหวัด ร้อนใน แน่นท้อง อืดเฟ้อ ห้ามรับประทาน
ข้อสังเกตุ อึ้งคี้ที่ดีจะมีรากใหญ่ เปลือกดำ เนื้อเหนียวแต่นิ่มและไม่กลวง เนื้อจะมีสีเหลืองมีลายคล้ายดอกเก๊กฮวยตามรอยตัดขวางของเนื้อ รสหวาน กลมกล่อม |